Наврӯз яке аз қадимтарин ва зеботарин ҷашнҳои мардуми тоҷик ва дигар халқҳои форсизабон ба ҳисоб меравад. Ин ҷашн рамзи эҳёи табиат, фарорасии фасли баҳор ва оғози зиндагии нав мебошад. Наврӯз ҳар сол рӯзи 21 март таҷлил мегардад, вақте ки шабу рӯз баробар мешаванд. Аз ҳамин рӯз соли нави астрономӣ оғоз меёбад ва табиат пас аз фасли сармо дубора зинда мешавад.

Таърихи Наврӯз хеле қадим буда, беш аз се ҳазор солро дар бар мегирад. Ин ҷашн аз замонҳои бостон дар байни халқҳои Осиёи Марказӣ, Эрон, Афғонистон ва дигар кишварҳо ҷашн гирифта мешуд. Дар ривоятҳои қадима гуфта мешавад, ки Наврӯз бо номи подшоҳи одилу доно Ҷамшед вобаста аст. Гуфта мешавад, ки дар рӯзи Наврӯз Ҷамшед бар тахти подшоҳӣ нишаст ва мардум аз адолат ва корҳои неки ӯ шод шуданд. Аз ҳамон вақт ин рӯзро ҳамчун рӯзи нав ва рӯзи шодӣ ҷашн мегиранд.

Дар фарҳанги мардуми тоҷик Наврӯз ҷойгоҳи махсус дорад. Ин ҷашн танҳо як рӯзи ид нест, балки рамзи дӯстӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, меҳрубонӣ ва сулҳ мебошад. Дар ин рӯзҳо мардум кӯшиш мекунанд, ки дилҳои якдигарро шод гардонанд ва бо нияти нек соли навро пешвоз гиранд.

Пеш аз фаро расидани Наврӯз мардум ба корҳои тозагӣ машғул мешаванд. Онҳо хонаҳои худро тоза мекунанд, ҳавлӣ ва кӯчаҳоро обод месозанд ва дарахтону гулҳо мешинонанд. Ин анъана рамзи он аст, ки инсон бояд соли навро бо муҳити тоза ва дили пок оғоз намояд. Ҳамчунин бисёриҳо либосҳои нав мехаранд, то Наврӯзро бо хушҳолӣ ва зебоӣ пешвоз гиранд.

Яке аз анъанаҳои муҳимтарини Наврӯз омода кардани дастархони идона мебошад. Дар дастархони наврӯзӣ хӯрокҳои гуногун ва маҳсулоти рамзӣ гузошта мешаванд. Яке аз машҳуртарин анъанаҳо гузоштани ҳафтсин мебошад. Ҳафтсин аз ҳафт чизе иборат аст, ки бо ҳарфи «с» оғоз мешаванд: себ, сир, сабза, сирко, суманак ва дигар маҳсулот, ки рамзи саломатӣ, фаровонӣ ва хушбахтӣ мебошанд.

Суманак яке аз таомҳои асосии Наврӯз мебошад. Он аз гандуми сабзшуда тайёр карда мешавад ва рамзи фаровонӣ, ризқу рӯзӣ ва баракат мебошад. Пухтани суманак як анъанаи хеле зебо аст. Одатан занону духтарон шабона ҷамъ омада, суманак мепазанд, суруд мехонанд ва орзуҳои нек мекунанд.

Дар рӯзҳои Наврӯз чорабиниҳои фарҳангӣ ва бозиҳои миллӣ баргузор мегарданд. Дар шаҳру деҳот консертҳо, намоишҳои ҳунарҳои мардумӣ ва мусобиқаҳои варзишӣ ташкил карда мешаванд. Бозиҳои миллӣ, аз ҷумла гуштингирӣ, бузкашӣ ва аспдавонӣ, диққати мардумро ҷалб мекунанд.

Наврӯз инчунин, ҷашни меҳмоннавозӣ ва эҳтироми калонсолон мебошад. Мардум ба хонаҳои хешу табор ва дӯстонашон мераванд, аз ҳолу аҳволи онҳо хабар мегиранд ва орзуҳои нек мегӯянд. Кӯдакон низ аз ин ҷашн хеле шод мешаванд. Яке аз анъанаҳои муҳими Наврӯз бахшидани гуноҳ ва оштӣ кардан мебошад. Агар байни одамон нофаҳмӣ бошад, онҳо кӯшиш мекунанд дар ин рӯзҳо оштӣ кунанд. Ин амал нишон медиҳад, ки Наврӯз ҷашни сулҳ ва дӯстӣ мебошад. Имрӯз Наврӯз на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар бисёр кишварҳои ҷаҳон таҷлил карда мешавад. Ин ҷашн арзиши бузурги фарҳангӣ дорад ва мардумони гуногунро ба ҳам наздик мекунад.

Дар охир метавон гуфт, ки Наврӯз ҷашни умед, шодӣ ва зиндагии нав аст. Он ба инсон хотиррасон мекунад, ки мисли табиат ҳамеша бояд нав шавад, меҳрубон бошад ва ба дигарон некӣ кунад.

Бобоева Ш,

Сардори шуъбаи Хадамоти муҳоҷират дар шаҳри Панҷакент