Дар ҷомеаи муосир яке аз хатарҳои ҷиддие, ки арзишҳои олии инсонӣ ва ҳуқуқи шаҳрвандонро таҳдид мекунад, савдои одамон дар миқёси ҷаҳонӣ ҳамчун ҷинояти поймолкунандаи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шакли муосири ғуломӣ таҳти таваҷҷуҳи ҷиддии ҷомеаи ҷаҳонӣ қарор дорад. Ин ҷиноят ба озодӣ, шаъну шараф ва ҳуқуқи асосии инсонҳо зарба мезанад ва дар қатори ҷиноятҳои муташаккили фаромиллӣ ҷой дорад. Ҳар сол ҳазорҳо нафар – асосан занон, кӯдакон ва муҳоҷирон қурбонии ин падида мешаванд.

Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун узви ҷомеаи ҷаҳонӣ низ дар мубориза бар зидди ин зуҳуроти номатлуб чораҳои муҳим меандешад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид намудаанд, ки “Ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, таъмини зиндагии шоистаи мардум ва пешгирии ҳама гуна қонуншиканиҳо вазифаи муқаддаси давлат ва ҷомеа мебошад”. Аз ин рӯ, омӯзиш ва таҳлили масъалаи муқовимат ба савдои одамон барои баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии ҷомеа ва таҳкими амнияти миллӣ аҳамияти калон дорад.

 Тибқи муқаррароти моддаи 1 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон” савдои одамон – хариду фурӯши одам ва ё нисбат ба ӯ анҷом додани дигар аҳдҳои ғайриқонунӣ, ҳамчунин новобаста аз розигии қурбонӣ бо мақсади истисмори ӯ ё бо дигар тарз гирифтани фоидаи ғайриқонунӣ пешниҳод намудан, ҷалб кардан, интиқол, пинҳон кардан, супоридан ё гирифтани одам бо истифодаи маҷбуркунӣ, рабудан, фиреб, сӯиистифода намудани гунаҳгор аз вазъи хизматии худ, сӯиистифода аз боварӣ ё ҳолати оҷизии қурбонии савдои одамон ва ё ришвадиҳӣ ба шахсе, ки қурбонӣ таҳти вобастагии ӯ қарор дорад, дар бар мегирад.

Шаклҳои маъмултарини савдои одамон, ин фиреби муҳоҷирон барои меҳнати иҷборӣ, фоҳишагардонии маҷбурӣ, савдои кӯдакон барои кори иҷборӣ, гадоӣ ё фурӯш, фурӯши узвҳои инсон бо роҳи ғайриқонунӣ ва издивоҷҳои маҷбурӣ бо нияти истисмор мебошад. Ин ҷиноятҳо бештар тавассути ваъдаҳои бардурӯғ дар бораи кори сердаромад, таҳсил ё издивоҷ амалӣ мегардад.

Савдои одамон бештар дар натиҷаи омилҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ паҳн мешаванд, ки сабабҳои он ин сатҳи пасти зиндагӣ ва камбизоатӣ, бекорӣ ва муҳоҷирати меҳнатии назоратнашуда, норасоии маълумоти ҳуқуқӣ дар байни шаҳрвандон, ҷалбшавии осон ба ваъдаҳои бардурӯғ ба вуҷуд меояд. Дар баробари ин, савдои одамон оқибатҳои харобиовар дорад, чунончӣ барои қурбониён аз даст додани саломатӣ, изтиробҳои равонӣ, поймолшавии шаъну шараф ва ҳуқуқҳои инсонӣ, барои ҷомеа афзоиши ҷинояткорӣ, беадолатӣ ва нобаробарии иҷтимоӣ ва барои давлат зарар ба иқтисод, пастшавии эътибори байналмилалӣ ва таҳдид ба амнияти миллӣ.

Ҷумҳурии Тоҷикистон аз солҳои аввали истиқлолият оид ба мубориза бар зидди савдои одамон аҳамияти хоса дода, як қатор санадҳои меъёрии ҳуқуқиро аз қабили Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон”, Нақшаи миллии муқовимат ба савдои одамон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар санадҳоро дар ин самт қабул намудааст.

 Савдои одамон ҷинояти вазнин ва ғайриинсонӣ аст, ки муқовимат ба он танҳо бо талоши ҳамагон имконпазир мебошад. Пешгирӣ, ошкорсозӣ ва ҷазо додани ҷинояткорон, инчунин ҳимояи қурбониён бояд ҳамеша дар мадди аввали сиёсати давлатӣ қарор дошта бошад.

 Ҳамин тавр, ҳар як шаҳрванди кишвар бояд дар мубориза бо ин падида саҳмгузор бошад, зеро танҳо бо ҳамбастагӣ ва талоши муштарак метавон аз ин хатар эмин монд ва ҷомеаи озоду адолатпеша бунёд кард.

Раҷабов Зоҳир,

Мудири бахши Хадамоти муҳоҷират дар шаҳри Истаравшан