Наврӯз яке аз қадимтарин идҳои тоҷикон ба шумор меравад. Тавре ки дар китобҳои таърих омадааст, аввалин касе, ки ин идро ҷашн гирифт подшоҳи форс бо номи Ҷамшед буд.
Мутобиқи тақвими аҷдодиамон ва низоми ҳаракати сайёраҳо 21-уми март шабу рӯз баробар шуда, рӯзи аввали баҳор, рӯзи кишту кори деҳқон ба шумор меравад. Наврӯз бо қарори Маҷмааи умумии Созмони Милали Муттаҳид ба як иди ҷаҳонӣ табдил ёфтааст. Ҷумҳурии Тоҷикистон шояд тамоми ҳақро дорад, ки соли Нави худро аз Наврӯз сар кунад.
Наврӯз ягона ҷашни миллии мост, ки тайи ҳазорсолаҳо бо ҳама истисмори душманон аз байн нарафта, маҳбубият ва ҳашомату азамати хешро нигоҳ дошта меояд. Ин ҷашни ниёконамонро аҷнабиён ҳатто натавонистанд дар давоми ин ҳама гирудор ва кашмакашу қатлу ғорати ориёитаборон аз байн бибаранд. Наврӯзро мардуми ориёӣ тайи ҳазорсолаҳо ҳамчун ҷашни баҳору рӯзи наву соли нав таҷлил мекарданд. Бо ҳама фишору таҳдидҳо аз таҷлили ин ҷашни зебо даст накашидаанд. Бо сахтгириҳо тоҷикон ба ҳар навъе онро аз нобудӣ нигаҳ дошта, дигарбора эҳё намуданд.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ифтихори ин ҷашни бузург чорабиниҳои бошукӯҳи фарҳангӣ, намоишҳои ҳунарҳои мардумӣ, мусобиқаҳои варзишӣ ва барномаҳои консертӣ баргузор мегарданд. Мардум дар майдонҳо ва боғҳои фарҳангӣ ҷамъ омада, сурудхонӣ, рақсу бозӣ ва дигар расму оинҳои қадимии миллиро иҷро мекунанд. Ин ҷашн фазои дӯстӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва шодиро дар ҷомеа ба вуҷуд меорад.
Соли 2010 бо ташаббуси кишварҳои ҳавзаи тамаддуни форсӣ, аз ҷумла Ҷумҳурии Тоҷикистон, Созмони Милали Муттаҳид 21-уми мартро ҳамчун Рӯзи байналмилалии Наврӯз эътироф намуд. Ин иқдом мақоми байналмилалии ин ҷашни бостониро боз ҳам баланд бардошт ва нишон дод, ки Наврӯз мероси фарҳангии на танҳо як миллат, балки тамоми башарият мебошад.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар суханрониҳои худ Наврӯзро ҳамчун мероси гаронбаҳои фарҳангӣ ва омили муҳими таҳкими худшиносии миллӣ арзёбӣ менамояд. Ба гуфтаи ӯ, Наврӯз ҷашни аҷдодии мост, ки дар тӯли ҳазорсолаҳо дар ҳаёти миллати тоҷик нақши муҳим бозида, мардумро ба ҳам овардааст. Пешвои миллат таъкид мекунанд, ки фалсафа ва арзишҳои Наврӯз инсонҳоро — калонсолу ҷавон — муттаҳид намуда, барои истиқболи баҳор ва оғози соли пур аз некиву фаровонӣ ба ҳам меорад.
Дар яке аз суханрониҳои худ ба муносибати Рӯзи байналмилалии Наврӯз Пешвои миллат меҳмонони кишварҳои дӯст, аз ҷумла роҳбарони Қирғизистон ва Ӯзбекистонро самимона истиқбол намуда, қайд карданд, ки Наврӯз сарчашмаи дӯстӣ, таҳаммулгароӣ ва ҳамкории байни халқҳо мебошад. Ба гуфтаи ӯ, ин ҷашн ба таҳкими муносибатҳои неки байни кишварҳо мусоидат намуда, арзишҳои сулҳ ва ҳамбастагиро дар ҷомеаи байналмилалӣ тарғиб мекунад. Ҳамчунин таъкид карда шуд, ки Наврӯз ва дигар ҷашнҳои миллии тоҷикон, ба монанди Сада, Тиргон ва Меҳргон, падидаҳои беназири фарҳангӣ мебошанд, ки таърихи чандҳазорсолаи мардуми тоҷикро инъикос намуда, бояд ба наслҳои оянда мерос гузошта шаванд.
Наврӯз рамзи эҳёи табиат ва оғози зиндагии нав аст. Ин ҷашн моро ба покӣ, некӣ, меҳрубонӣ ва дӯстӣ раҳнамоӣ мекунад. Пос доштани Наврӯз нишонаи эҳтиром ба таърих, фарҳанг ва суннатҳои ниёгон мебошад.
Ҳамин тариқ, Наврӯз аз маъруфтарин ва маҳбубтарин ҷашнҳои мардуми тоҷик ва дигар халқҳои эронитабор ба шумор меравад. Наврӯз – ҷойи вохӯрӣ ва муносибати мардум, ҷойе, ки ҳам зану мард ва ҳам пиру ҷавон гирд меоянд, шодию хурсандӣ мекунанд, лаззати зебоӣ мебаранд, аз гузаштагон ёдоварӣ менамоянд ва пайванди худро бо табиат баён мекунанд.
Хайридинзода Исфандиёр,
Сардори Раёсати Хадамоти муҳоҷират дар вилояти Хатлон
