Муқаддима: Хатарҳои нав ва зарурати зиракӣ Дар низоми муносибатҳои байналмилалии муосир терроризм ва экстремизм ба яке аз таҳдидҳои глобалӣ ва хатарнок барои амнияти башар табдил ёфтаанд. Ин падидаҳо мисли «вируси сиёсӣ» ва «заҳри мафкуравӣ» на танҳо суботи давлатҳоро халалдор мекунанд, балки асосҳои маънавӣ ва фарҳангии ҷомеаро низ вайрон месозанд. Барои кишвари мо — Тоҷикистон, ки таҷрибаи талхи ҷанги таҳмилии шаҳрвандиро дорад, ҳифзи сулҳу субот ва муқовимат бо ҳар гуна зуҳуроти ифротӣ аҳамияти ҳаётан муҳим дорад. Муқовимат бо ин вабои аср танҳо кори мақомоти ҳифзи ҳуқуқ нест, балки муборизаи дастҷамъонаи ҳар як шаҳрванди ватандӯстро тақозо мекунад.

Моҳияти падидаҳо: Аз ифротгароӣ то терроризм Барои муборизаи муассир, пеш аз ҳама, фаҳмидани решаҳои ин падидаҳо зарур аст.

Ифротгароӣ (Радикализм): Ин марҳилаи аввали каҷравӣ мебошад, ки дар он шахс ба ақидаҳои тунд ва ғайри қобили қабул майл пайдо мекунад.

Экстремизм: Ин амал ва мафкураи тундгароёнаест, ки мехоҳад бо роҳи зӯроварӣ ва инкори арзишҳои дигарон ҳадафҳои худро амалӣ созад.

Терроризм: Ин марҳилаи ниҳоии ҷиноятӣ мебошад — истифодаи зӯроварии мусаллаҳона барои эҷоди тарсу ҳарос дар байни мардум ва фишор овардан ба сохторҳои давлатӣ.

Ин се падида мисли занҷир бо ҳам пайвастаанд: ифротгароии фикрӣ ба экстремизми сиёсӣ ва дар ниҳоят ба амали террористӣ мебарад.

Нақши шабакаҳои иҷтимоӣ дар ифротгароӣ Дар замони мо “майдони ҷанг” аз кӯчаҳо ба фазои маҷозӣ (интернет) кӯчидааст. Гурӯҳҳои террористӣ аз паёмимрасонҳо (Telegram, WhatsApp) ва шабакаҳои иҷтимоӣ (TikTok, Instagram, Facebook) ҳамчун силоҳи асосии ҷалбкунӣ истифода мебаранд. Онҳо ҷавонони камтаҷрибаро бо роҳҳои зерин фиреб медиҳанд: Истифодаи эҳсосоти динӣ ва сӯиистифода аз оятҳои Қуръону ҳадисҳо бо тафсири нодуруст. Ваъдаҳои дурӯғини адолати иҷтимоӣ ва беҳтар кардани вазъи моддӣ. Психологияи “қаҳрамонсозӣ”, ки дар он ба ҷавон ҳисси муҳим будан ва “муҷоҳид” буданро илқо мекунанд.

Бинобар ин, муқовимат бо ифротгароӣ дар фазои интернетӣ имрӯз аҳамияти стратегӣ дорад. Ҳар як ҷавон бояд “гигиенаи рақамӣ”-ро риоя кунад ва ба ҳар навор ё аудиои шубҳанок бовар накунад.

Масунияти мафкуравӣ — кафили амният Яке аз роҳҳои асосии муқовимат — ин ташаккул додани масунияти (иммунитети) мафкуравӣ дар байни ҷавонон аст. Ин маънои онро дорад, ки шахс бояд дорои ҷаҳонбинии илмӣ, дониши кофии динӣ ва дунявӣ бошад, то тавонад сиёҳро аз сафед ҷудо кунад.

Маърифати динӣ: Исломи ноб дини сулҳ ва таҳаммулпазирист. Омӯхтани асосҳои воқеии дин ва дур шудан аз таълимоти ғайрирасмии “шайхҳои интернетӣ” роҳи асосии наҷот аз ифротгароӣ мебошад. Ифтихори миллӣ: Ватандӯстӣ ва эҳтиром ба таъриху фарҳанги ниёгон беҳтарин сипар дар муқобили ғояҳои бегона аст. Вақте ки инсон ҳувияти миллии худро медонад, ӯ ҳеҷ гоҳ даст ба хиёнат ва вайронкории кишвари худ намезанад.

Нақши оила ва ҷомеа дар пешгирии ҷиноятҳо Пешгирии ифротгароӣ аз оила оғоз мешавад. Падару модарон бояд ба рафтор, гуфтор ва дӯстони фарзандони худ таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир кунанд. Бетарафӣ дар ин масъала метавонад ба фоҷиа орад. Ҷомеаи шаҳрвандӣ, зиёиён ва фаъолон бояд ҳамеша дар робита бо ҷавонон бошанд ва ба саволҳои онҳо посухҳои мантиқиву асоснок диҳанд. Мо бояд дар ҷомеа чунин муҳитеро созем, ки дар он ғояҳои тундгароӣ ва кинаву адоват ҷой надошта бошанд. Эҳтиром ба қонун ва риояи тартиботи ҷамъиятӣ пояҳои асосии давлатдории мо мебошанд.

Сиёсати давлатӣ ва ҳамкории байналмилалӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сатҳи байналмилалӣ ҳамчун кишвари ташаббускор дар мубориза бо терроризм шинохта шудааст. Қабули “Стратегияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба муқовимат ба экстремизм ва терроризм” собит месозад, ки давлат барои ҳифзи озодӣ ва ҳуқуқҳои шаҳрвандон тамоми чораҳоро мебинад. Аммо терроризм марз надорад, бинобар ин ҳамкории зич бо созмонҳои байналмилалӣ ва давлатҳои ҳамсоя дар мубодилаи иттилоот ва пешгирии таҳдидҳо нақши калидӣ мебозад.

Ваҳдат — силоҳи шикастнопазир Дар интиҳо бояд гуфт, ки терроризм ва экстремизм танҳо бо силоҳ мағлуб намешаванд. Муборизаи асосӣ дар майнаи инсонҳо, дар шуур ва андешаи ҷомеа сурат мегирад. Мо танҳо дар ҳолате метавонем ба ин хатарҳо ғолиб оем, ки агар: Муттаҳид бошем ва манфиати миллиро аз ҳама баланд гузорем.  Сатҳи саводи ҳуқуқӣ ва сиёсии худро баланд бардорем. Ба таблиғоти дурӯғини доираҳои манфиатҷӯ бо ақли солим ҷавоб диҳем.

Террорист ва экстремист Ватан, миллат ва дин надорад. Ҳадафи онҳо танҳо харобкорӣ аст. Мо — ворисони як тамаддуни бузург, вазифадорем, ки ин марзу бум ва сулҳу ваҳдатро чун гавҳараки чашм ҳифз кунем ва нагузорем, ки касе бо истифода аз номи покӣ дини мо ё ҷавонони моро ба роҳи хато барад

Назарова С,

Мудири бахши Хадамоти муҳоҷират дар ноҳияи Ашт