Нашъамандӣ яке аз масъалаҳои ҷиддии иҷтимоӣ ва тиббӣ ба ҳисоб меравад, ки имрӯз тамоми ҷаҳонро ба ташвиш овардааст. Ин падидаи номатлуб на танҳо саломатии инсонро вайрон мекунад, балки ба оила, ҷомеа ва ояндаи насли ҷавон низ таъсири манфӣ мерасонад. Мубориза бар зидди нашъамандӣ вазифаи муҳими давлат, ҷомеа ва ҳар як шахси бошуур мебошад.
Нашъамандӣ ҳолате мебошад, ки инсон ба истеъмоли маводи мухаддир вобаста мегардад. Бо гузашти вақт шахс дигар наметавонад бе ин моддаҳо зиндагӣ кунад. Маводи мухаддир ба фаъолияти мағзи сар, системаи асаб, дил, ҷигар ва дигар узвҳои муҳими бадан зарари ҷиддӣ мерасонанд. Дар натиҷа шахс тадриҷан саломатии худро аз даст медиҳад ва ҳаёти ӯ ба хатари ҷиддӣ рӯ ба рӯ мешавад.
Яке аз масъалаҳои нигаронкунанда он аст, ки бештар ҷавонон ба доми нашъамандӣ меафтанд. Ҷавонон, ки бояд неруи пешбарандаи ҷомеа бошанд, баъзан аз сабаби надоштани маълумоти кофӣ, таъсири муҳити носолим, дӯстони номуносиб ё бекорӣ ба ин роҳи хатарнок рӯ меоранд. Баъзе ҷавонон аз рӯи кунҷковӣ ё барои санҷидани эҳсосоти нав маводи мухаддирро истифода мебаранд, вале дер намегузарад, ки ба вобастагӣ гирифтор мешаванд.
Имрӯз нашъамандӣ мардуми сайёраро ба ташвиш овардааст, ки сабаби асосии он ба маводи нашъадор майл кардани ҷавонони зиёд мебошад. Нашъамандони ҷаҳон имрӯзҳо зиёдтар ҷавононро ба ин маводи сахттаъсир ҷалб карда, тавассути онҳо маводи нашъадорро ба тамоми ҷаҳон паҳн менамоянд ва ин масъала яке аз мушкилоти ҷомеаи ҷаҳонӣ гаштааст.
Миллионҳо нафар бо сабаби истеъмол намудани маводи нашъаовар азият мекашанд ва ҳазорон ҷавонон ҷони худро бохтаанд. Боиси таассуф аст, ки мушкилоти муомилоти ғайриқонунии маводи нашъаовар ҳамчун яке аз хатарҳои ҷиддӣ барои инсоният дар асри XXI боқӣ монда, он ба эътидол овардани вазъи иҷтимоӣ, иқтисодӣ, сиёсии давлатҳо ва минтақаҳои алоҳида таҳдид менамояд.
Нашъамандӣ воқеан вабои аср буда, ҷомеаро заиф мегардонад ва ба сари ҳар як хонадон рӯзи сиёҳу пурмусибат меоварад. Феълан ҷавонони зиёд бекорию бекорагардиро пеша карда, ба аъмоли номатлуб амсоли нашъамандӣ зуд ҷалб мешаванд. Яке онро ба манбаи даромади пулӣ табдил дода, дигаре маҳз тариқи он ба хешу атрофиён зарар меоварад. Нашъаҷаллоб худ сирати башарӣ надорад ва то охир дарк наменамояд, ки ҷиноят содир кардаасту даромади муфт, баҳра бурдан аз пули нашъа ҳаром аст.
Бадбахтона, заноне низ ёфт мешаванд, ки ба ин амали номатлуб даст мезананд. Барои дарёфт кардан, ба истеъмол, парвариш ва фурӯши ин маводи зиёновар даст мезананд. Қадру манзалати бузурги зан, модарро, ки олиҳаи ҳусну зебоӣ ва асоси ҳастии зиндагист, бештар паст мезананд.
Одатан сабабгори гирифторӣ ба нашъамандиро як қисми одамон шароити мушкили зиндагӣ меҳисобанд, аммо воқеият чизи дигарро нишон медиҳад. Аввалан, фарзандони ашхоси сарватманд зиёдтар ба ин бемории нашъамандӣ мубтало мегарданд, сониян бисёр одамон дар шароити якхелаи вазнин зиндагию кор мекунанд, вале аксари онҳо худро аз нашъамандӣ нигоҳ медоранд. Хатари нашъамандӣ танҳо дар истифода кардани он аз ҷониби шахси нашъаманд, гирифтори дардҳои шадиди ҷисмонӣ шудани ӯ нест, балки дар он аст, ки одами нашъамандшуда сахт тобеи нашъа буда, агар онро истеъмол накунад, ба ҳалокат мерасад.
Ҳар як фарди ҷомеа бояд дар мубориза бар зидди нашъамандӣ саҳми худро гузорад. Агар ҷомеа ба ин масъала бетафовут набошад ва барои пешгирии он якҷоя кӯшиш намояд, метавон сатҳи ин мушкилро коҳиш дод.
Хулоса, нашъамандӣ офати бузургест, ки метавонад ҳаёти инсон, суботи оила ва рушди ҷомеаро зери хатар гузорад. Барои пешгирии он ҳамкории зичи давлат, ҷомеа, муассисаҳои таълимӣ ва оила хеле муҳим мебошад. Танҳо бо роҳи баланд бардоштани сатҳи маърифат, тарбияи дурусти ҷавонон ва ташаккули тарзи ҳаёти солим метавонем ҷомеаи солим ва ояндаи дурахшони миллатро таъмин намоем.
Тошмухамедова Шаҳноза,
Сармутахассиси Раёсати ҳуқуқ, кадр ва корҳои махсуси Хадамоти муҳоҷират
