Коррупсия яке аз масъалаҳои ҷиддии ҷомеаи муосир ба ҳисоб рафта, пешгирӣ ва мубориза бо он аз самтҳои муҳими сиёсати ҳуқуқии ҳар як давлати соҳибистиқлол мебошад. Ин падида ба рушди иқтисодиву иҷтимоӣ таъсири манфӣ расонида, метавонад боиси коста гардидани эътимоди шаҳрвандон ба фаъолияти сохторҳои давлатӣ, паст шудани сатҳи адолати иҷтимоӣ ва халалдор гардидани волоияти қонун гардад. Аз ин рӯ, мубориза бо коррупсия танҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ набуда, иштироки тамоми қишрҳои ҷомеа, аз ҷумла шаҳрвандон, ташкилоту муассисаҳо ва сохторҳои масъулро тақозо менамояд.

Дар шароити имрӯза масъалаи пешгирии коррупсия дар соҳаи муҳоҷират низ аҳамияти муҳим дорад. Муҳоҷирати меҳнатӣ барои қисми зиёди шаҳрвандон яке аз роҳҳои таъмини зиндагии оила ва беҳтар намудани вазъи иқтисодии хонавода ба ҳисоб меравад.       

Шаҳрванде, ки барои фаъолияти меҳнатӣ ба хориҷи кишвар меравад, дар марҳилаи омодагӣ ва баъди расидан ба кишвари дигар бо масъалаҳои гуногун, аз ҷумла ҳуҷҷатгузорӣ, бақайдгирӣ, иҷозаи кор, муносибатҳои меҳнатӣ, истиқомат ва дигар расмиёти маъмурӣ рӯ ба рӯ мешавад. Ҳар яке аз ин равандҳо бояд дар асоси қонунгузорӣ ва бо истифода аз роҳҳои расмӣ анҷом дода шавад.    

Агар шаҳрванд тартиби муайянро надонад ё барои ҳалли масъалаҳои худ ба шахсони ношинос ва миёнаравони ғайрирасмӣ муроҷиат намояд, метавонад ба ҳолатҳои фиреб, суиистифода ва дигар муносибатҳои ғайриқонунӣ дучор шавад.

Яке аз омилҳои асосии ба вуҷуд омадани чунин ҳолатҳо надонистани ҳуқуқ ва уҳдадориҳои шаҳрванд мебошад. Муҳоҷир бояд пеш аз сафар оид ба қоидаҳои будубош, фаъолияти меҳнатӣ, ҳуҷҷатгузорӣ, тартиби пардохтҳои расмӣ ва роҳҳои ҳифзи ҳуқуқи худ маълумоти кофӣ дошта бошад. Донистани қонун ба шаҳрванд имкон медиҳад, ки дар ҳолатҳои мушкил мавқеи дуруст интихоб карда, аз талаботи ғайриқонунӣ ва амалҳои шубҳанок худдорӣ намояд.

Дар баъзе ҳолатҳо шаҳрвандон барои пайдо намудани ҷойи кор ё омода намудани ҳуҷҷатҳои зарурӣ ба миёнаравон муроҷиат мекунанд. Аммо шаҳрванд бояд пеш аз истифодаи чунин хизматрасонӣ ваколат, ҳуҷҷатҳо ва шароити пешниҳодшавандаро санҷад. Ҳар гуна пардохт бояд асоси ҳуқуқӣ дошта, бо ҳуҷҷати тасдиқкунанда анҷом дода шавад. Бовар кардан ба ваъдаҳои беасос, супоридани маблағ бе гирифтани санадҳои дахлдор ё ба ихтиёри шахсони ношинос гузоштани ҳуҷҷатҳои шахсӣ метавонад шаҳрвандро ба мушкилоти ҷиддӣ дучор намояд.

 Дар пешгирии чунин ҳолатҳо рақамикунонии хизматрасониҳо низ нақши муҳим дорад. Ҳар қадаре ки шаҳрвандон имконияти гирифтани маълумот ва хизматрасониҳои расмиро тавассути роҳҳои шаффоф ва электронӣ дошта бошанд, ҳамон қадар зарурати муроҷиати ғайрирасмӣ ба миёнаравон кам мешавад. Дастрас будани маълумот дар бораи тартиби ҳуҷҷатгузорӣ, маблағи пардохт, муҳлати хизматрасонӣ ва роҳҳои муроҷиат ба шаҳрванд имконият медиҳад, ки ҳуқуқи худро беҳтар ҳифз намояд.

Пеш аз сафар бояд бо шахси ба муҳоҷират рафтаистода масъалаҳои вобаста ба ҳуҷҷатҳо, ҷойи кор, корфармо, шартномаи меҳнатӣ ва роҳҳои гирифтани кӯмаки ҳуқуқӣ муҳокима карда шаванд. Бояд ба муҳоҷир тавсия диҳанд, ки ҳуҷҷатҳои худро эҳтиёткорона нигоҳ дошта, ба ваъдаҳои беасос бовар накунад ва дар сурати ба миён омадани мушкилот аз роҳҳои қонунӣ истифода барад.

Ҳамчунин, ҳар як шаҳрванд бояд дарк намояд, ки пешгирии коррупсия танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ нест. Аз ин рӯ, мавқеи фаъоли шаҳрвандӣ, эҳтиром ба қонун ва даст кашидан аз амалҳои ғайриқонунӣ дар пешгирии коррупсия нақши муҳим доранд.

Дар масъалаи муҳоҷирати меҳнатӣ ин зарурат боз ҳам бештар эҳсос мешавад. Шахсе, ки ба муҳити нави ҳуқуқӣ ва иҷтимоӣ ворид мегардад, бояд донад, ки дар сурати ба вуҷуд омадани мушкилот ба куҷо муроҷиат намояд, кадом ҳуҷҷатҳоро бояд нигоҳ дорад, чӣ гуна шартномаи меҳнатиро санҷад ва кадом амалҳоро бе асоси қонунӣ анҷом надодан лозим аст.

Баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии муҳоҷирон метавонад на танҳо ба пешгирии коррупсия, балки ба ҳифзи ҳуқуқҳои меҳнатӣ, пешгирии фиреб ва дигар ҳолатҳои номатлуб низ мусоидат намояд.     Муҳоҷир бояд муносибати масъулиятнокро ба ҳуҷҷатҳои худ, шартҳои кор ва муносибатҳои ҳуқуқӣ пеш аз сафар ва дар давраи будубош дар хориҷи кишвар нигоҳ дорад.

Ҳамкории мақомоти давлатӣ, муассисаҳои таълимӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ, воситаҳои ахбори омма ва шаҳрвандон дар ин самт муҳим мебошад. Тавассути корҳои фаҳмондадиҳӣ, вохӯриҳо, машваратҳои ҳуқуқӣ ва паҳн намудани маълумоти дақиқ метавон сатҳи огоҳии шаҳрвандонро баланд бардошт. Хусусан, барои шахсоне, ки бори аввал ба муҳоҷирати меҳнатӣ мераванд, гирифтани маълумоти дуруст пеш аз сафар метавонад аз бисёр мушкилот пешгирӣ намояд.

Коррупсия дар ҳар шакле, ки зуҳур кунад, ба манфиатҳои ҷомеа ва давлат таъсири манфӣ мерасонад. Аз ин рӯ, пешгирии чунин ҳолатҳо бояд ба яке аз самтҳои муҳими корҳои иттилоотию ҳуқуқӣ табдил ёбад.

 Аз ин рӯ, вазифаи ҳар яки мост, ки нисбат ба коррупсия бетараф набошем, қонунро эҳтиром намоем, аз роҳҳои ғайриқонунӣ худдорӣ кунем ва барои баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии худ ва атрофиён саҳм гузорем. Танҳо дар сурати ҳамкории давлат ва ҷомеа, масъулиятшиносии шаҳрвандон ва риояи қатъии қонун метавон барои пешгирии коррупсия дар соҳаи муҳоҷират ва таҳкими ҷомеаи ҳуқуқбунёд қадамҳои устувор гузорад.

Имориддинов Фаррухиддин,

Мутахассиси пешбари бахши Хадамоти муҳоҷират дар ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ